Gutenberg’in bu olağanüstü buluşu, Bayezid II (salt. 1481 – 1512) döneminde Osmanlı ülkesine girdi. İlk Osmanlı basımevini, Musevi asıllı Osmanlı yurttaşları David ve Samuel Nahmes kardeşler 1494’te kurdular. Osmanlı ülkesinde kurulan bu ilk basımevinde baskısı yapılan ilk kitap da Musa’nın Beş Kitap’ıdır. Ardı sıra 16. yüzyılın başlarından itibaren Selânik, Edirne ve Halep’te de, yine Musevi Osmanlı yurttaşları tarafından kurulan baskı makineleri (basımevleri) çalışmaya başladı. Daha sonra 1567’de Ermeni ve hayli gecikmeyle 1627’de de Rum Osmanlı yurttaşları, ilk baskı makinelerini çalıştırdılar.
1494’te Nahmes kardeşlerin Osmanlı ülkesindeki ilk basımevini kurmalarından, 1727’de İstanbul’da ilk Türkçe baskı yapan makinenin çalışmaya başlamasına değin geçen yaklaşık 233 yıl içinde, gayrimüslim Osmanlı yurttaşları veya yabancı misyonlarca işletmeye açılan basımevi sayısının 37 olduğu sanılmaktadır.
Matbaanın Tarihçesi Ancak bu basımevlerinde herhangi bir Türkçe metin basılmamıştır.
Bunda en önemli etkenin, Osmanlı ülkesinde yaşamını “yazıcılık”la kazanan onbinlerce kişinin direnişi olduğu öne sürülür. Öte yandan yazıcılar dinî metinler de yazmakta olduklarından, şeyhülislâmlık orunu ve medreselerce de korunmakta idi.
XVIII. yüzyılın başlarına gelindiğinde, sürekli gelişen batı uygarlığı karşısında her geçen gün daha da geri kalmakta olan Osmanlı’nın, çağdaşlaşma ve batılılaşma eğilimleri giderek güçlenmekteydi. Artık Osmanlı da Batı’ya ayak uydurmak zorundaydı, bu kaçınılmazdı.
Nitekim Macar asıllı Müslüman Osmanlı yurttaşı İbrahim Müteferrika (1674 – 1761) ve Paris sefiri Yirmisekiz Mehmet Çelebi’nin oğlu Sait Efendi’ye ( ? -1761), 1726 yılında Türkçe baskı yapacak bir basımevi kurma izni verildi.
Tevfikbey Mah. Halkalı Cad. No:162/7 Sefaköy/İSTANBUL Copyright © GÖKBASIM
Tel : +90 212 693 68 59
E-Posta : info@gokbasim.com